Maslinovo ulje

Šta je maslinovo ulje

Maslinovo ulje je ulje dobijeno ceđenjem maslina, i osnova je mediteranske kuhinje, koja je, zbog zdravstvenih prednosti, sve prisutnija i kod nas. Razlikuje se od suncokretovog ulja po ukusu, po mirisu i po sastavu masti, i ima svoje mjesto u kuhinji, posebno u salatama i u završnim prelivima. Za prženje se, zbog više tačke dimljenja, češće koristi suncokretovo ulje.

Nutritivna vrijednost

Sto grama maslinovog ulja ima 884 kalorije, 0 bjelančevina, 0 ugljenih hidrata, 100 grama masti i nema vlakana. Masti su većinom mononezasićene, posebno oleinska kiselina, koja povoljno deluje na srce. Sadrži vitamin E i vitamin K, i antioksidanse, posebno u djevičanskom ulju. Zbog visokog sadržaja kalorija, maslinovo ulje se koristi u umerenim količinama, iako su te masti zdrave, jer su kalorije kalorije.

U kuhinji

Maslinovo ulje se koristi sirovo, u salatama, gdje daje miris i ukus. Preliva se preko gotovih jela, preko pečenog povrća, preko mesa, za završni sjaj. U mediteranskim jelima, kao što su testenine i riba, maslinovo ulje je osnova. Za prženje se, zbog niže tačke dimljenja i jakog ukusa, manje koristi, osim u jelima gdje se ukus masline traži, kao u nekim umacima. Ekstra djevičansko ulje, najkvalitetnije, se koristi sirovo, a obično ulje za kuvanje.

Skladištenje

Maslinovo ulje se čuva na tamnom, hladnom mjestu, do godinu dana, u dobro zatvorenoj boci. Ne treba ga čuvati pored šporeta, gdje je toplo, jer toplota ubrzava užeglost. Ne treba ga držati u frižideru, jer se zgušnjava, iako se pri povratku na sobnu temperaturu vraća. Užeglo ulje se prepoznaje po mirisu na staro, po gorkom ukusu, i treba ga baciti, jer je štetno. Zato se kupuje u manjim bocama, ako se troši polako, da uvijek bude sveže.

Zdravlje

Maslinovo ulje je osnova mediteranske ishrane, koja je povezana sa dugim životnim vekom i niskim rizikom od srčanih bolesti. Mononezasićene masti povoljno deluju na holesterol, podižući dobar i snižavajući loš. Antioksidansi štite ćelije od oštećenja, i imaju protivupalno dejstvo. Za osobe koje paze na težinu, maslinovo ulje je kalorično, pa se koristi umereno, ali se, zbog zdravstvenih prednosti, preferira nad zasićenim mastima i nad trans mastima.

Recepti u kojima se koristi

Salate se prelivaju maslinovim uljem i sirćetom, gdje ulje daje miris i tijelo. Pečeno povrće se prelije preko, za završni sjaj i ukus. Riba se služi sa maslinovim uljem i belim lukom, u mediteranskom stilu. U testeninama, maslinovo ulje je osnova umaka, sa paradajzom ili sa belim lukom. U našoj kuhinji, maslinovo ulje je novijeg datuma, i koristi se pre svega u salatama, dok se za prženje i za pite, zbog tradicije i zbog tačke dimljenja, koristi suncokretovo ulje.

Zanimljivosti

Maslinovo ulje se pravi hiljadama godina, i ima duboko mjesto u kulturi mediterana, u ishrani, u vjeri, u tradiciji. Razlika između ekstra djevičanskog, djevičanskog i običnog ulja je u načinu ceđenja i u kiselosti, pri čemu ekstra djevičansko ima najnižu kiselost i najbolji ukus. Boja ulja zavisi od sorte maslina i od vremena berbe, od zlatno žute do tamno zelene. Miris i ukus, koji stručnjaci opisuju kao travnati, voćni i papreni, su znak kvaliteta, i uče se vremenom, kušanjem dobrih ulja.

Kupovina i izbor

Prilikom kupovine maslinovog ulja, čitajte oznaku. Ekstra djevičansko, hladno ceđeno, je najkvalitetnije, sa kiselosti ispod 0,8 procenta, i koristi se sirovo, u salatama i u prelivima. Djevičansko ulje je sledeći nivo, sa nešto višom kiselosti, a obično ulje, rafinisano, se koristi za kuvanje, gdje se ukus ne traži. Cena je znak, jer kvalitetno ulje ne može biti jeftino, s obzirom na način proizvodnje.

Boja ulja zavisi od sorte i od vremena berbe, od zlatno žute do tamno zelene, i ne utiče na kvalitet. Providna boca je zgodna za pregled, ali ulje u njoj brže gubi kvalitet na svjetlosti, pa birajte tamne, neprozirne boce, ili one u limenki. Rok trajanja je na etiketi, i treba ga poštovati, jer staro ulje gubi miris i ukus, i postaje užeglo.

Za one koji tek uvode maslinovo ulje u kuhinju, savjet je da počnu sa manjom bocom, kvalitetnog ulja, i da ga koriste sirovo, u salatama, gdje se ukus najbolje oseti. Za prženje, ostavite suncokretovo ulje, koje ima višu tačku dimljenja i neutralniji ukus, pa ne mijenja ukus jela. Tako se maslinovo ulje koristi gdje najviše vrijedi, a ne gdje bi se njegov karakter izgubio.